Hersenspinsels site Odd Fellows

Odd Fellows Loges, district Groningen Z/O
van Zr. Harma Teerling.

“Hersenspinsels”

Recentelijk las ik het boek ‘Norrlandse Aquavit’. Het verhaal speelt zich af in Zweden en het gaat over een dominee die van zijn geloof is gevallen.
Deze predikant wist door zijn bevlogen preken hele dorpen te bekeren. Maar op zijn oude dag is hij tot de conclusie gekomen dat het geloof een dwaalspoor is. Daarom keert hij na vijftig jaar terug naar hetzelfde gebied om zijn fouten recht te zetten. Dan merkt hij dat de gemeenschap daar onherkenbaar veranderd is; de dorpen zijn vrijwel verlaten en de achtergebleven bewoners zitten heus niet op zijn komst te wachten.
Zij zijn op eigen gelegenheid al van hun geloof gevallen; weten ook niet meer wie hij is of hebben andere dingen aan hun hoofd.

Dit boek las ik in september/oktober en heel toevallig, in dezelfde perode stond er in ons aller Dagblad van het Noorden een interview met oud-predikant Rolf Venema, nu woonachtig in Westeremden en één van de oprichters van het “Atheïstisch Verbond”. Het verhaal in het boek 'Norrlandse Aquavit' was ineens geen 'ver van mijn bed show' meer en het interview in het Dagblad van het Noorden ga je dan met extra belangstelling lezen. Reden, méér over de persoon Rolf Venema te weten te komen.

Rolf Venema is bijna twintig jaar dominee geweest in kerken en verpleeghuizen in het westen van het land.
Twintig jaar predikant en dan atheïst, een radicaler breuk is nauwelijks denkbaar. Hij vertelde in een interview dat hij als dominee al een buitenbeentje was. Na acht jaar theologie ging zijn eindscriptie over homofilie in de kerk. Hij vond dat homo's recht hadden op acceptatie. Een rooie oortjes-scriptie. Normaal belandt zo'n scriptie in de archieven onder een dikke laag stof, maar als het over seks of homo's gaat, lijkt het of je in de kerk op een verkeerde knop drukt. Hij had nooit verwacht dat er zo'n oproer over zou komen. Het leidde zelfs tot een landelijke vergadering over hem. Iemand met zulke ideeën konden ze niet gebruiken. Een smet op zijn blazoen. Wel één waar hij tot de dag van vandaag trots op is. Ondanks deze commotie kwam hij toch aan de slag omdat kerkelijke gemeenten gelukkig zelf het beleid bepalen. In Utrecht, waar hij aan de slag kon, kende de kerk al een aantal erkende homo's. Het was nog wel een hele discussie en het heeft moeite gekost het volledig geaccepteerd te krijgen. Later, in Den Haag, was de organist ook homo. Nooit officieel erkend, maar wel geaccepteerd.

Maar hoe kwam het atheïsme op zijn pad?
In 2002 moest hij wegens ziekte met zijn werk als predikant stoppen.
Bij ziekte sta je ineens aan de buitenkant van de cirkel. Je gaat je dan vragen stellen.
Hij ging veel lezen.

“God - als misvatting” van Richard Dawkins is wat dat betreft een goed boek om te ontdekken waar religies werkelijk voor staan en wat de wetenschap intussen al heeft uitgevogeld. Hij ontdekte dat van Jezus eigenlijk niet meer bekend is dan dat hij een keer is geboren en een keer is dood gegaan. Dat de citaten in de bijbel, 'Jezus zeide en sprak', helemaal geen citaten van hem zijn, omdat het boek vele jaren later is geschreven. Rolf Venema realiseerde zich dat hij als dominee nooit die kritische vragen heeft gesteld, omdat je vólgend bent.
Zijn taak was het geloof bevestigen, niet ter discussie stellen. Nu denkt hij er heel anders over. Geloven in God vindt hij tegenwoordig onzin.
Niet God schiep de mens, maar de mens God.

Religie kan moreel besef bij mensen ondersteunen en zelfs versterken maar tegelijk draagt het in zich de kiemen van intolerantie omdat men zich juist baseert op de ‘absolute waarheid’ die onvermijdelijk samengaat met ‘geloven’. Zo ontstaat een ruimte waarbinnen meningen niet meer gezegd kunnen worden omdat ze haaks staan op het geloof. Men kan immers niet uitleggen waarom men gelooft.

Het woord atheïst heeft volgens Rolf Venema jammer genoeg een negatieve lading. Ten onrechte. Een atheïst is niet tegen religie; zij willen alleen dat mensen het bij zichzelf houden en de samenleving er niet mee moeten belasten. Atheïsten gaan uit van eigen verantwoordelijkheid dragen!
Een atheïst is iemand “zonder god”. (A + theos).
Waarom heeft iemand wel het recht te zeggen 'ik ben gereformeerd' en niet 'ik ben atheïst'.

Hij stelt dat het toch te gek voor woorden is dat we met z’n allen christelijk onderwijs moeten bekostigen. Op basis van levensovertuiging moet je geen school oprichten. Eén school voor alle kinderen. Er blijven genoeg plaatsen over waar je gelijkgestemden kunt opzoeken. Die moet je zoeken in de privé-sfeer. De kerk, een christelijke sportclub noem maar op. Er zijn buiten het onderwijs mogelijkheden genoeg!
Je kunt kinderen met verschillende godsdiensten méér respect en tolerantie t.o.v. elkaar bijbrengen als ze allemaal seculier onderwijs zouden volgen.

En dat giften aan de kerk fiscaal aftrekbaar zijn. Kost ons jaarlijks 300 miljoen euro. Dit voorrecht moet je eens uitleggen aan de visclub of de voetbalvereniging.
Een ernstige vorm van ongelijke behandeling in een samenleving die steeds verder ontkerkelijkt.

Ik wil u nú het eerste gedeelte van onze Beginselverklaring voorlezen:

“Het Odd Fellowship vraagt geloof in, respectievelijk erkenning van, een Hogere Macht, onder erkenning van een ieders recht tot het zelfstandig beleven ervan en is gebaseerd op de gedachte:
,,dat de mens als denkend wezen medeverantwoordelijk is voor hetgeen zich als samenleving afspeelt op aarde
-dat deze verantwoordelijkheid praktisch gestalte krijgt in het geven van Vriendschap, het bewijzen van Liefde en het zoeken naar Waarheid.”

Tot zover het eerste gedeelte van onze Beginselverklaring.

Laten we het aspect “geloven in, respectievelijk erkennen van een Hogere Macht” eens nader beschouwen. Als je nou niét een Hogere Macht erkent of er niét in zou geloven?
Zou je dan, als denkend wezen, je niet mede verantwoordelijk kunnen voelen voor hetgeen zich als samenleving afspeelt op aarde?
Kun je dan als denkend wezen dan géén Vriendschap geven en géén Liefde kunnen bewijzen?

Nu het tweede gedeelte van onze Beginselverklaring:

Het Odd Fellowship streeft ernaar, onder andere door het houden van logezittingen, die eigenschappen in de mens te ontwikkelen die leiden naar een grotere harmonie in de samenleving, naar verdraagzaamheid jegens de medemens en uiteindelijk naar broederschap onder de mensen.

Ik heb een dikke streep gezet onder “onder andere door het houden van logezittingen”.
De eigenschappen die wij als Odd Fellows nodig hebben of dienen te bezitten kunnen dus ook via een andere weg tot ons komen.
Je hebt ze van nature wél of je hebt ze niet. Of je hebt ze wel of niet meegekregen van je ouders, je grootouders of de school. Je hele jeugd, je opvoeding heeft je gevormd.
Daar veranderen op latere leeftijd die logezittingen niet zóveel meer aan.
Ieder mens heeft een geweten. Niet zo buitengewoon bijzonder is dat de meeste mensen over de hele wereld ook wel ongeveer dezelfde dingen goed of slecht vinden.
Ieder mens vindt toch wel dat je niet mag moorden, stelen of liegen. Dat zijn geen typisch Christelijke beginselen of uitgangspunten die aan gelovigen, van welke Godsdienst dan ook, zijn voorbehouden. Religie heeft niet het monopolie op fatsoenlijk gedrag.

“Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet!”
Zou een atheïst dat niet willen onderschrijven?
“Oordeelt niet opdat gij niet geoordeeld wordt”
Zou een atheïst ook dat niet willen onderschrijven?

Ik ken genoeg mensen die zich medeverantwoordelijk voelen, een vriend willen zijn voor de ander, meedogend zijn en compassie hebben voor hun medemens, maar net als Rolf Venema niet in een God geloven of een Hogere macht willen erkennen.
Zij gaan uit van de gedachte dat het bestaan van een God hoogst onwaarschijnlijk is.

Op de keper beschouwd kunnen deze zeer ethisch denkende mensen dus geen lid worden van de Odd Fellows?!

Waarom wordt er nog steeds aan potentiële kandidaten voor de Orde gevraagd:
,,Gelooft U in een Hogere macht, respectievelijk erkent U een Hogere Macht?”
Is dit nog wel een zinvolle vraag?

Deze gedachte houdt mij, na het lezen van het boek Norrlandse Aquavit…én het interview met Rolf Renema, heel erg bezig.
Of is het toch een hersenspinsel?

Harma Teerling [verschenen in Bouwsteen 29 nov. 2010] website van de Odd Fellows

 

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen