Geachte leden van de Eerste Kamer,
Onder uw aandacht ligt op dit moment het initiatief wetsvoorstel met betrekking tot het onverdoofd slachten.
In het verslag van de beraadslagingen op de website van de Eerste Kamer staan een aantal argumenten die door verschillende Kamerleden naar voren zijn gebracht, die te maken hebben met de vrijheid van Godsdienst. Wij zouden daarover graag een paar opmerkingen maken, omdat, naar onze mening, het argument van de ‘vrijheid van Godsdienst’ onjuist wordt gebruikt.
We hopen dan ook dat u onderstaande overwegingen in uw overwegingen wilt betrekken.
We laten ons in dezen leiden door een artikel met betrekking tot de ‘vrijheid van Godsdienst’ en de ‘vrijheid van meningsuiting’ van de hand van professor Patrick Loobuyck, moraal filosoof aan de universiteiten van Antwerpen en Gent. Wij citeren uit zijn artikel het volgende:
“Dat de godsdienstvrijheid een van de eerst verworven rechten is, maakt haar niet tot de meest fundamentele vrijheid. Er is geen reden om godsdienstvrijheid als een bijzonder en apart terrein te beschouwen waar de overheid zo goed als nooit mag op ingrijpen. Wie dit toch doet, suggereert dat mensen die een godsdienst aanhangen, dankzij de godsdienstvrijheid, meer mogen dan mensen die geen godsdienst aanhangen. Dit druist in tegen het basisprincipe van onze democratische rechtstaat, namelijk dat de overheid haar burgers als vrije en gelijke individuen moet behandelen, wat ook hun levensbeschouwelijke achtergrond is.
Historisch gezien is het begrijpelijk dat mensenrechtenverdragen en grondwetsteksten de godsdienstvrijheid hoog in het vaandel dragen, maar dit mag er niet toe leiden dat die vrijheid altijd zwaarder zou wegen dan andere vrijheden. De godsdienstvrijheid is niet absoluut en onaantastbaar, sterker nog, de vraag is legitiem of de godsdienstvrijheid als een apart recht wel nog de aandacht verdient die ze vandaag vaak krijgt. Inhoudelijk is de godsdienstvrijheid slechts een afgeleide, een concretisering van meer algemene vrijheden. De meest fundamentele vraag is de volgende: zijn er (discriminerende, mensonterende, maatschappij verstorende) handelingen of opinies die toegelaten zouden moeten zijn en die enkel door de godsdienstvrijheid beschermd kunnen worden en niet onder de gewetensvrijheid, de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van organisatie vallen?
De godsdienstvrijheid is belangrijk, maar ze mag nooit misbruikt worden om dingen toe te staan die zonder de godsdienstvrijheid niet door de beugel kunnen. Als we tolereren dat religieuze leiders beweren dat homofilie een onnatuurlijke ziekte is (je hoort het bij joden, christenen en moslims) dan moeten we dit niet doen omwille van de godsdienstvrijheid, maar omwille van de vrijheid van meningsuiting. Hoe fout ook, als gelovigen dit mogen zeggen, dan ook ongelovigen. Omgekeerd kunnen religies ook geen gebruik maken van de godsdienstvrijheid om blasfemische of kwetsende uitspraken van religiecritici te censureren – ook hier geldt dat de vrijheid van meningsuiting voorrang krijgt.”
Waar het nu om gaat is, naar onze mening, de juiste observatie dat de vrijheid van Godsdienst gezien moet worden als een onderdeel van de vrijheid van meningsuiting. In wezen wordt bij de verkondiging van religieuze boodschappen ook een mening verkondigd, namelijk die van de gelovigen. Men kan met die mening eens of oneens zijn. Of zoals professor Loobuyck stelt: ‘Inhoudelijk is de godsdienstvrijheid slechts een afgeleide, een concretisering van meer algemene vrijheden. De meest fundamentele vraag is de volgende: zijn er (discriminerende, mensonterende, maatschappij verstorende) handelingen of opinies die toegelaten zouden moeten zijn en die enkel door de godsdienstvrijheid beschermd kunnen worden en niet onder de gewetensvrijheid, de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van organisatie vallen?’
Dat is ook bij het wetsvoorstel met betrekking tot het onverdoofd slachten aan de orde. Om het eenvoudig te stellen: voor gewone Nederlanders is het verboden onverdoofd te slachten. Echter wanneer men het Joodse dan wel Islamitische geloof aanhangt, dan geldt een uitzondering. Het wetsvoorstel beoogd aan deze ongelijkheid een einde te maken. Wederom professor van Loobuyck: ‘De godsdienstvrijheid is belangrijk, maar ze mag nooit misbruikt worden om dingen toe te staan die zonder de godsdienstvrijheid niet door de beugel kunnen.’ De voorbeelden die in het artikel van Loobuyck volgen zijn glashelder en voor geen andere uitleg vatbaar. Naar onze mening ook van toepassing op de wet met betrekking tot het dierenwelzijn.
Wij zijn ervan overtuigd dat uw Kamer nu een reeds bestaande misstand laat bestaan. U blijft aan een bepaalde minderheid in onze samenleving toestaan de wet te overtreden, waarbij u een wetsongelijkheid laat bestaan die op geen enkele grondwetsregel kan steunen.
Met andere woorden de stelling die een aantal van uw leden betrekken, namelijk dat het initiatiefwetsvoorstel in strijd zou zijn met de vrijheid van godsdienst is onjuist en schaadt het rechtsgevoel van vele medeburgers. Wetten in ons land gelden voor alle ingezetenen. Een afwijkende mening al dan niet religieus geïnspireerd doet daar niet aan af. Een beroep op welk heilig geschrift dan ook is geen geldig argument. Ons parlement heeft dat in een eerdere gevallen ook al vastgesteld, toen het gebruik van slaven en het ongelijk behandelen van vrouwen op de Bijbel werden gegrond. Men heeft toen blijkbaar het beroep op de vrijheid van godsdienst ook niet van doorslaggevend belang geacht.
Daarom, geachte leden van de Eerste Kamer, rekenen wij op een juiste afweging van argumenten, wellicht geholpen door onze kleine bijdrage, die voor het grootste deel op conto van professor Patrick Loobuyck geschreven moet worden.
In vertrouwen de afhandeling van dit initiatief wetsvoorstel op 19 juni tegemoet ziend,
tekenen wij Atheïstisch Verbond
Rolf Venema, voorzitter
