Het gedachtegoed van het AV is gebaseerd op een tweeledig fundament. In de eerste plaats is dit de humanistische atheïstische levensbeschouwing. Deze staat voor het vermogen van de mens om zelf te bepalen welke keuzes er gemaakt moeten worden in bepaalde situaties. Voor deze keuzes is hij dan ook voluit verantwoordelijk is. Het humanisme gaat ervan uit dat het leven en de wereld begrepen kunnen worden vanuit het eigen menselijk redeneren, zonder dat daarbij geloof in goden of in andere bovennatuurlijke krachten nodig is. Daarbij wordt het leven beschouwd als eindig.
Het humanistisch handelen kenmerkt zich door:
- de bereidheid zich te verantwoorden voor doen en laten overeenkomstig eigen geweten;
- bereidheid zorg en aandacht te geven aan de medemens, zoals die ook voor zichzelf wordt verwacht;
- het willen werken aan een samenleving die wordt gekenmerkt door rechtvaardigheid, vrijheid in verdraagzaamheid, respectvol omgaan met de menselijke waardigheid;
- kortom een samenleving waarin medemenselijkheid centraal staat.
In de tweede plaats is dat de naturalistische wereldvisie. Dat betreft een wereldbeeld dat vertrouwt op feitelijke waarneming en wetenschappelijke inzichten van natuur-, maatschappij-, en gedragswetenschappen. Het denken is gerichtheid op het hier en nu, niet op een fictieve wereld of een illusie. Van belang is de wereld zoals hij zich aan ons voordoet. Het redeneren wordt niet belemmerd door taboes en dogma's. Het naturalisme is vrij van geloof of bijgeloof.
Het naturalistisch denken kenmerkt zich door:
- het zoeken naar en geven van antwoorden in uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek, op vragen naar oorsprong, zin en doel van het bestaan in zijn totaliteit.
- de bereidheid hierover voortdurend in gesprek te willen zijn en het atheïsme hierin uit te dragen;
- Het willen werken aan een samenleving die ten principale a-religieus is, waarbij vrijheid van godsdienst in de privésfeer gewaarborgd wordt.
